طراحی، ارزیابی و اجرای دورۀ آموزش پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر

توضیحات

       طراحی، ارزیابی و اجرای دورۀ آموزش پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر  



عنوان                                                                            صفحه
فهرست مطالب
چکیده     1
مقدمه    2

فصل اول: طرح کلی تحقیق
بیان مسئله    5
ضرورت     11
اهداف تحقیق     12
سؤالات و فرضیات     12
تعاریف نظری اصطلاحات    13
تعاریف عملیاتی اصطلاحات    18

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینۀ پژوهش ها
پیشگیری از مصرف مواد مخدر     20
رویکرد ها و نظریه های پیشگیری     24
نگرش مثبت به مواد مخدر     36
نظریات سوء مصرف مواد مخدر     50
رویکرد مهارت های زندگی     53
رویکرد مهارت های زندگی     66
برنامه های آموزش پیشگری در مدارس جهان     79
انگلستان     80
آمریکا     85
کویت     93
ایران     95
دورۀ پیشنهادی آموزش فرد- مدار پیشگری از سوء مصرف مواد مخدر     125

فصل سوم: روش شناسی
روش تحقیق    134
جامعۀ آماری     135
شیوۀ انجام طرح    135
ابزار اندازه گیری     136
شیوۀ تجزیه و تحلیل اطلاعات     138

فصل جهارم: نتایج
نتایج بدست آمده از تجزیه و تحلیل اطلاعات     141

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
بحث و نتیجه گیری     146
محدودیت ها     159
پیشنهاد ها     160
منابع      167

فهرست جداول
فصل اول
جدول 1- 1: ملاک های DSM- IV برای مسمومیت با مواد    15
جدول 1- 2: ملاک های DSM- IV برای ترک مواد    16
جدول 1- 3: ملاک های تشخیص DSM- IV برای وابستگی به مواد    16
جدول 1- 4: ملاک های تشخیص DSM- IV برای سوء مصرف مواد    17
فصل دوم
جدول 2- 1: خلاصه ای از برنامه های آموزشی مدارس     35
جدول 2- 2: دسته بندی نظریات با توجه به خود، دیگران، جامعه و طبیعت     46
جدول 2- 3: نقطۀ تمرکز رشته ای نظریه ها    47
جدول 2- 4:حدود نظریات با توجه به خلاصۀ عنوان، متغیرهای کلیدی، مادۀ موردتأکید و    ویژگی های جمعیت شناختی    48
جدول 2- 5: عوامل خطر در سوء مصرف مواد    69
جدول 2- 6: عوامل محافظت کننده و عوامل خطر برای شروع مصرف داروهای غیر مجاز در بین نوجوانان    70
جدول 2- 7: رئوس محتوای برنامۀ پیشگیری از اعتیاد در کتاب تغذیه و بهداشت    85
جدول 2- 8: در زمینۀ آموزش پیشگیری از اعتیاد    88
جدول 2- 9: معرفی دارو و هشدارهای آن     89
جدول 2- 10: روش های تدریس درزمینۀ آموزش پیشگیری ازاعتیاددرکشورهای موردمطالعه.    124
جدول 2- 11: تقسیم بندی ابعاد عوامل غیر قابل کنترل (فردی و اجتماعی)    126
جدول 2- 12: تقسیم بندی ابعاد عوامل قابل کنترل (فردی و اجتماعی)    126
جدول 2- 13: عوامل غیر قابل کنترل (فردی و اجتماعی)     127
جدول 2- 14: عوامل قابل کنترل (فردی و اجتماعی)     128
جدول 2- 15: عوامل قابل کنترل (فردی و اجتماعی) در مجموع نظریات پیشین    129
جدول2- 16: تقسیم بندی ابعاد وسطوح مداخلات در پیشگیری از سوءمصرف مواد مخدر    129
جدول2- 17: دورۀ آموزشی فرد- مدار پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر (با تأکید بر عوامل قابل کنترل اجتماعی)    130
جدول2- 18: دورۀ آموزشی فرد- مدار پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر (با تأکید بر عوامل قابل کنترل فردی و اجتماعی)    131
جدول2- 19: امتیاز دورۀ آموزش فرد- مدار پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر مبتنی بر عوامل قابل کنترل فردی و اجتماعی     132
فصل سوم
جدول 3- 1: دیاگرام طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل غیرتصافی    134
جدول 3- 2: نمونه سؤالات آزمون     136
جدول 3- 3: خلاصۀ محاسبۀ t تک متغیری برای بررسی روایی ابزار    137
فصل چهارم  
جداول 4- 1: خلاصۀ اطلاعات توصیفی بدست آمده از تحلیل داده ها      141
جدول 4- 2: آماره های پیش آزمون و پس آزمون گروه های گواه و آزمایش    142
جدول 4- 3: آزمون برای واریانس ها     142
جدول 4- 4: آزمون برای میانگین ها    142
جدول 4- 5: آزمون t  مستقل برای مقایسۀ اختلاف میانگین های پیش آزمون و پس آزمون     گروه های گواه آزمایشی    143
جدول 4- 6: خلاصۀ نتایج تحلیل کوواریانس     144
فهرست شکل ها
شکل 2- 1: الگوی کلی شروع مصرف     71
شکل 2- 2: رابطۀ عوامل مؤثر در سوء مصرف مواد مخدر     81
شکل 2- 3: مثالی از رسم نقشۀ پنداره ها برای الکل     113
شکل 2- 4: مثالی از رسم نقشۀ مفهوم ها برای سیگاز گشیدن     114

فهرست پیوست ها
پیوست الف. نگرش سنج سوء مصرف مواد مخدر     161
پیوست ب. دورۀ آموزشی فرد – مدار پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر به تفکیک جلسات آموزشی    163 

چکیده
طرح حاضر با هدف طراحی، ارزیابی و اجرای دورۀ آموزش پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر برای  دانش آموزان مقطع متوسطه انجام یافته است. جهت طراحی دوره، نظریات  سوء مصرف، پیشگیری و منابع مرتبط مورد بررسی قرار گرفت و با توجه به موارد مشترک و متفاوت  نظریات و دوره های پیشین و اعمال نظر متخصصین، دورۀ مذکور طراحی و تدوین شد و مورد تأیید 5 نفر از روان شناسان قرار گرفت. نگرش سنج دانش آموزان به مواد مخدر، پس از بررسی مبانی نظری مرتبط و ابزارهای پیشین به صورت مقدماتی طراحی گردید. روایی محتوایی آزمون با استفاده ازضریب توافق داوران (28 نفر از اساتید روان شناسی و مشاوره و عموماً با تجربۀ کار بالینی با معتادان) مورد تأیید قرار گرفت. پایایی آزمون مذکور، با اجرای مقدماتی (Pilot) بر روی 30 نفر از دانش آموزان مقطع متوسطه در سال سوم دبیرستان، با استفاده ازآلفای کرنباخ محاسبه شده و ضریب بدست آمده 733/0 می باشد. جهت اجرای دوره، 2 گروه از دانش آموزان مقطع دبیرستان در پایۀ سوم انتخاب شدند. با استفاده از طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون، پس آزمون با گروه گواه پس از اجرای پیش آزمون بر روی  گروه ها (نگرش سنج محقق ساخته)، دورۀ آموزشی طی 4 جلسه برای گروه آزمایشی برگزار گردید. در نهایت، داده ها با استفاده از نرم افزار آماری Spss . 12 و با استفاده از آزمون های t مستقل وتحلیل کوواریانس مورد بررسی قرار گرفت. تفاوت معنی دار در نگرش به سوء مصرف مواد مخدر در گروه آزمایشی گواه از اثر بخشی دوره در ایجاد نگرش منفی به سوء مصرف مواد مخدر داشته است و از این رو دورۀ مذکور می تواند در سطح وسیع تر برای پیشگیری اولیه کاربرد داشته باشد.